Otwiera się w nowej karcie

Czy wyrok izby sądu najwyższego można „pominąć”? Krzyżówki w tle sporu o praworządność

Dzisiaj Rzecznik Generalny Dean Spielmann wydał opinię w sprawie C-255/22, która w istotny sposób dotyka polskiego sądownictwa. Spór przed sądem krajowym dotyczy polskich przedsiębiorców działających na rynku czasopism krzyżówkowych.

Ściśle biorąc, Sąd Apelacyjny w Krakowie zwrócił się z pytaniami prejudycjalnymi w sytuacji, gdy wcześniejszy wyrok tego Sądu z 2006 r. został uchylony przez Sąd Najwyższy – Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. W następstwie tego wyroku, sprawa wróciła do SA w Krakowie. Sąd ten powziął jednak wątpliwości, czy jest związany wyrokiem wskazanej Izby, jeżeli istnieją wątpliwości co do jej kwalifikacji jako sądu. Tego właśnie zagadnienia dotyczą pytania prejudycjalne.

Opinia Rzecznika Generalnego jest daleko idąca. Rzecznik stwierdził, że ogół okoliczności związanych z powołaniem sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego stoi na przeszkodzie uznaniu jej za niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy. Jeśli zaś chodzi o losy prawne orzeczenia wydanego przez ten organ, sąd krajowy jest zobowiązany pominąć je lub, jeżeli okaże się to niezbędne w celu zapewnienia pierwszeństwa prawa Unii w danym kontekście proceduralnym, uznać je za niebyłe. Wybór między tymi konsekwencjami należy do kompetencji sądu krajowego, który, przestrzegając krajowych ram prawnych, powinien zagwarantować jednostkom skuteczną ochronę sądową.

Rzecznik podkreślił, że tej oceny nie podważa powaga rzeczy osądzonej, z której korzysta wyrok Izby, ponieważ w obliczu głębokiego kryzysu systemu sądowniczego w Polsce uwzględnienie powagi rzeczy osądzonej ze szkodą dla skutecznej ochrony sądowej jednostek nie przyczyniłoby się w żaden sposób do wzmocnienia zaufania społecznego do wymiaru sprawiedliwości (zob. szerzej komunikat prasowy nr 50/25 z 10.04.2025 r. na curia.europa.eu).

Jak widać, i sprawy z zakresu własności intelektualnej mogą generować problemy znacznie wykraczające poza ten obszar prawa. Zobaczymy, co dalej. Trybunał nie jest związany opinią Rzecznika Generalnego, która stanowi jedynie propozycję rozstrzygnięcia sprawy (tu: propozycję odpowiedzi na pytania prejudycjalne).